Motywy w rzeźbiarstwie świata

 
Stary motyw monumentu konnego, sformułowany w rzymskim pomniku Marka Aureliusza, podjęty na nowo poprzez Donatella w padewskim posągu Gattamelaty i przez Verrecchia w monumencie Colleoniego ujawnia się nam znów w barokowej mutacji.
Leonardo da Vinci marzył o zaprezentowaniu wielkiego konia z jeźdźcem, który aby unosił się jedynie na tylnych kopytach wspięty do skoku. Ale jego schematy, zarówno pomnika Giangaleazzo Sforzy jak generała Trivulzio, pozostały nie opracowane, choćby ma możliwość nie z winy artysty.
Bernini musiał posłużyć się technicznym wybiegiem, ażeby zapewnić statykę koniowi Ludwika XIV wspiętemu na tylnych kopytach z zawieszonymi w powietrzu przednimi nogami. Brzuch podtrzymany jest bryłą skały, która pomyślana została jako znajdująca się w tle, w innej warstwie przestrzeni.
Ale ten trick nie osłabia estetycznego impetu konia, lekkości skoku, lotności inwencji. Znów Bernini dokonał wielkiego dzieła -- stworzył nową, stateczną, gdyż doskonałą formułę. Pierwszym sformułowaniem tego typu w jego sztuce był posąg Konstantyna Wielkiego w północnym krańcu narteksuprzedsionka bazyliki Św. Piotra w Rzymie (1654--1668).
W pomniku Ludwika XIV ten typ ikonografczno-formalny przeznaczony został do triumfalnego imażu żyjącego króla, i -- choćby nie spodobał się Ludwikowi, przez co dodając odpowiednie atrybuty zamieniono go w wyobrażenie rzymskiego bohatera Marka Curtiusa i ustawiono w odległym zakątku parku wersalskiego -- oddziałał szeroko na wszystkich artystów czasów późniejszych, którzy stawali przed celem komponowania konnych pomników -- na Donnera, na Falconeta, a jego echo, choćby nie najwyższej miary artystycznej, odzywa się i w tratującym Turka Sobieskim w warszawskiej Agrykoli.