Zdumiewające dzieła sztuki

Oczywiście w mieszczańskim świecie, pomiędzy osób, którzy dzięki dokonanej poprzez siebie rewolucji, doszli do władzy i znaczenia, malarstwo portretowe winno było pozyskać popularność. Każdy zamożniejszy mieszczanin pragnął uwiecznić swą podobiznę.
W miarę jak przywiązanie do świata i życia doczesnego rosło, a świat nagrody i kary pośmiertnej tracił sugestywność, jaką miał jeszcze dla Michała Anioła, tradycja wznoszenia sobie okazałych pomników grobowych nie wystarczała dla uwiecznienia pamięci człowieka w jego istnienia materialnej: portret zyskiwał zatem też wśród mieszczan coraz większe znaczenie, choćby tutaj niewątpliwie rzadko mógł pełnić rolę tak reprezentacyjną jak w sztuce dworskiej i arystokratycznej.
Najmocniej płodnym i dojrzałym artystycznie przedstawicielem holenderskiego portretu był haarlemski mistrz Frans Hals (1580/1-1666), który, jak jego uczeń Brouwer, urodził się w katolickiej Flandrii, niemniej jednak całe życie pracował w bogatym protestanckim Haarlemie w Holandii. Pochodzenie flamandzkie sprawiło, że malarstwo Halsa jest bardziej od jego holenderskich kolegów ,barokowe", w sensie żywości faktury, bogactwa ruchu, impresyjności i szkicowości malarskiej.
Jednym z najbardziej barokowych portretów Halsa jest nieznaczny obrazek w muzeum brukselskim Wittem van Heytlniysen. Zarówno przekątne pochylenie postaci portretowanego, jak uchwycenie go w migawkowym momencie ruchu jest w tym momencie typowe dla dynamicznych tendencji sztuki barokowej, a niezbyt skądinąd częste w portrecie holenderskim -- spokojnym, kontemplacyjnym i uroczystym.