Dzieła sztuki

Philips Koninck (1619-1688) rozwijał i przekształcał inne tradycyjne aspekty malarstwa krajobrazowego (Pejzaż holenderski. Museum Dahlem, Berlin). Nie dekoracyjne bogactwo pejzażu późnomanierystycznego było jego punktem wyjścia, lecz rozlegle widoki krajobrazów panoramicznych początków XVI wieku.
Tradycję tę kon­tynuowali zresztą również niektórzy manieryści w swych rysunkach; bezdyskusyjne jej aspekty kultywował Pieter Bruegel starszy. Panoramy Konincka odróżniają się od jego poprzedników zypełnym brakiem elementu fantastycznego. Zdjęcia te są jakby symbolami Holandii
 
--  jej płaskiego, rozległego państwie, nasyconego wąskimi lub szerokimi lśniącymi wstęgami wody. W obrazach Konincka encyklopedyczna panorama zmienia się w liryczne,emocjonalnie żywe. silnie odczute widoki: ukazują one nie fascynujące niezwykłością montaże skal. zatok i miast, lecz wierne portrety swojego państwie.
Jeszcze silniej szczegół nastroju wystąpił w pejzażach największego mistrza tej dziedziny malarstwa w Holandii. Jacoba van Ruisdaela (1628/29- 1682). Miał on szczególny talent nadawania malowanym poprzez siebie krajobrazom cech ekspresyjnych, czasami dramatycznych.
Nigdy nie jest to natura widziana obiektywnie, nie jest to inwentaryzacja rzeczywistości. Tak jak Vermeer oddawał nastrój zamieszkanych wnętrz, tak Ruisdael oddawał nastrój natury, którą ogląda wrażliwy na jej wymowę człowiek.
Na całość pejzaże Ruisdaela mają charakter żywo uczuciowy, ukazują w bardzo wielu sytuacjach drzewa poruszone wiatrem, kłębiące się chmury. Bardziej jednak typowy dla postawy innych.